Nieuwe machinerichtlijn 2006/42/EG
In deze bijdrage van de SGS wijst Marcel van der Flier, Technical & Operational manager SGS Hijs- en hefwerktuigen, ons op de nieuwe machinerichtlijn (2006/42/EG) die is ingegaan op 29 december 2009. Er is geen overgangstermijn. Nieuwe machines moeten dus vanaf deze datum voorzien zijn van een EG-verklaring van overeenstemming waarop de referentie staat vermeld: machinerichtlijn 2006/42/EG
De Richtlijn 2006/42/EG is opgesteld om de in verschillende landen bestaande dwingende voorschriften betreffende het vereiste veiligheidsniveau te harmoniseren. De eisen in verband met bijzonder gevaarlijke werktuigen (o.a. hoogwerkers) zijn in de richtlijn opgenomen.
SGS is een door de Nederlandse overheid aangewezen keuringsinstantie. Daarnaast is SGS een bij de Europese Unie geregistreerde Notified Body (NoBo) voor het uitvoeren van EG-typeonderzoek van hoogwerkers, hangsteigers en overige hijs- en hefwerktuigen met valgevaar voor personen van hoogtes van meer dan 3 meter. SGS toetst de machine aan de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen in het kader van de machinerichtlijn. Tevens wordt controle uitgeoefend op de conformiteit van de productie. Deze controle waarborgt dat alle te leveren exemplaren aan het voorschrift voldoen. Na beoordeling van de hoogwerker en de beoordeling van het technisch constructiedossier geeft SGS een certificaat af waarin zij verklaart dat de onderzochte hoogwerker voldoet aan de eisen uit de Machinerichtlijn. Daarna brengt de fabrikant de CE-markering aan op de machine en mag de machine in de handel worden gebracht. Voor meer informatie verwijst Van der Flier naar onderstaande informatie van de NEN.
Nieuwe Machinerichtlijn NEN
Alle machines, d.w.z. machines, verwisselbare uitrustingsstukken, veiligheidscomponenten, hijs- en hefgereedschappen, kettingen, kabels en banden, verwijderbare mechanische overbrengingssystemen, niet voltooide machines (zoals een aandrijfsysteem), moeten voldoen aan de wettelijke veiligheids- en gezondheidseisen die in de Machinerichtlijn zijn opgenomen. De richtlijn is in Nederland opgenomen in het Warenwetbesluit Machines. De technische uitwerking van de globale eisen uit de Machinerichtlijn is te vinden in Europese geharmoniseerde normen. De NEN heeft alle informatie over de nieuwe richtlijn én de producten en diensten die NEN op dit gebied uitgeeft voor u in de folder ‘De Nieuwe Machinerichtlijn’ verzameld.
Risicobeoordeling garanderen
Een belangrijke eis van de Machinerichtlijn is het in kaart brengen van de risico’s en gevaren van een machine door middel van het uitvoeren van een risicobeoordeling. De fabrikant (dit kan ook een technische dienst, installateur of gebruiker zijn) dient te garanderen dat hij een risicobeoordeling uitvoert. Het is niet altijd gemakkelijk om een goede risicobeoordeling uit te voeren, NEN-EN-ISO 14121-1 biedt uitkomst.
In de praktijk worden zelfstandig functionerende machines vaak samengebouwd met andere machines (productielijn). De richtlijn geeft dit aan als ‘samenstellen van machines’, die als geheel dienen te voldoen aan de eisen van de richtlijn. Ook hier is het maken van een gedegen risicobeoordeling van essentieel belang. Om veiligheidsredenen is het raadzaam dit soort samenstellen in te delen in bijvoorbeeld taakzones. NEN-EN-ISO 11161 geeft hierover meer uitleg.
De Machinerichtlijn stelt eisen op het gebied van documentatie. Er zijn verschillende documenten die u verplicht bent op te stellen en/of mee te leveren bij de machine. Afhankelijk van het type product kan dit de volgende documentatie betreffen: een technisch constructiedossier, een montagehandleiding en inbouwverklaring voor niet-voltooide machines, een verklaring van overeenstemming voor machines en de gebruiksaanwijzing.
Wanneer uw machine voldoet aan de eisen van de nieuwe Machinerichtlijn dient u deze te voorzien van een CE-markering. Deze markering geeft aan dat uw machine voldoet aan alle wettelijk gestelde eisen in Europa. De CE-markering moet worden aangebracht in de onmiddellijke nabijheid van de naam van de fabrikant (of zijn gemachtigde).
Niet vrijblijvend
Elke machine die binnen de Europese Unie op de markt wordt gebracht of in gebruik wordt genomen, moet voldoen aan essentiële veiligheids- en gezondheidseisen. Deze eisen zijn vastgelegd in de Europese richtlijn voor machines: de Machinerichtlijn. De eisen zijn dus niet vrijblijvend maar wettelijk vastgelegd. De eisen in de richtlijn zijn geformuleerd in de vorm van prestatie-eisen. Voor de vertaling van deze eisen in constructieve oplossingen zijn zo’n 600 Europese normen opgesteld.
Wat gaat er veranderen t.a.v. de richtlijn
De Machinerichtlijn 98/37/EG is op grond van praktijkervaringen herzien. Op 29 december 2009 werd deze Machinerichtlijn ingetrokken en geldt alleen nog de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG. In de nieuwe richtlijn is duidelijker omschreven wat precies onder deze richtlijn valt en welke eisen voor de verschillende typen machines van toepassing zijn. Zo zijn de eisen voor niet-voltooide machines aangescherpt. Er moet onder meer een risicobeoordeling worden uitgevoerd, een technisch dossier worden aangelegd en een montagehandleiding worden meegeleverd. Tevens legt de richtlijn meer nadruk op het samenstellen van machines. Deze worden namelijk beschouwd als nieuwe machines.
Machines die voldoen aan de Machinerichtlijn, worden voorzien van een EG-verklaring van overeenstemming. Ze worden aangeduid met IIA (machines) en IIB (niet-voltooide machines). De IIC-verklaring (veiligheidscomponenten) komt te vervallen. Deze producten krijgen nu een IIA-verklaring van overeenstemming en, in tegenstelling tot voorheen, ook een CE-markering. Bovendien vallen machines met vrijwel uitsluitend elektrische gevaren niet meer onder de Machinerichtlijn maar onder de Laagspanningsrichtlijn.
Wat gaat er veranderen t.a.v. normen?
Alle bestaande Europese normen die in het kader van de Machinerichtlijn waren opgesteld, zijn kritisch tegen het licht gehouden. Waar nodig zijn deze normen aangepast, zodat zij ook voor de nieuwe Machinerichtlijn kunnen worden toegepast. Van een aantal normen heeft de herziening plaatsgevonden op wereldwijd niveau, binnen ISO en IEC. De nummering van die normen is dus gewijzigd. Zo is NEN-EN 1050 voor risicobeoordeling gewijzigd in NEN-EN-ISO 14121-1.
Hulp vanuit de NEN
NEN kan u helpen met de volgende producten en diensten:
Normen: waarin de technische gegevens staan om aan de gestelde eisen uit de nieuwe Machinerichtlijn te voldoen.
Wegwijzer en praktijkgidsen: vertalen de normen naar de praktijk en geven u extra praktische informatie.
Adviespunt Machinebouw: vertaalt de norm naar een op maat gemaakt advies.
Cursussen: met praktijkvoorbeelden leert u hoe u de norm toepast bij uw (dagelijkse) werkzaamheden.
Lees in de folder ‘De nieuwe Machinerichtlijn’ wat de consequenties zijn voor uw bedrijf en hoe NEN u precies kan helpen bij de voorbereiding.
Wat betekent de nieuwe Machinerichtlijn voor uw bedrijf?
Of er voor u veel verandert, hangt af van het type product dat u ontwerpt of in de handel brengt. Indien u componenten of niet- voltooide machines maakt (ook een aandrijfsysteem is een niet-voltooide machine!), zult u aan nieuwe eisen moeten voldoen. Bent u producent van bijvoorbeeld veiligheidscomponenten, dan dient uw product onder de nieuwe richtlijn een CE-markering te krijgen. Indien u een voorsprong wilt hebben of behouden op uw concurrenten, is het van essentieel belang dat u goed op de hoogte bent van de nieuwe wettelijke eisen.
Door wijzigingen aan bestaande of nieuwe machines (samenstellen van machines) kunnen beheerders en/of technische diensten de rol van fabrikant krijgen, waarop de nieuwe Machinerichtlijn meer nadruk legt.
Er valt veel meer over de nieuwe Machinerichtlijn te melden dan de ruimte in onze uitgave toelaat. Ons advies is dan ook om regelmatig de sites van SGS en de NEN te raadplegen.
«««